Normal mesane fonksiyonu için fizyoloji bölümüne bakınız.
Santral veya periferik sinir sistemi lezyonlarında mesanenin normal fonksiyonu bozulabilir (Disfonksiyon). Böyle bir mesaneye “Nörojen mesane” denir. Kozatif sinir sistemi lezyonunun tabiatına göre, basit veya ciddi, geçici veya devamlıdır. En fazla bel kemiği kırıkları neticesi medulla spinalis yaralanmaları, tabes dorsalis, tümörler, serebrovasküler aksidanlar vs’ye bağlıdır.
Mesane disfonksiyonuna sebep olan bir sinir lezyonu ile birlikte bazen infravezikal mekanik bir obsprüksiyon da bulunabilir. Mekanik obstürksiyon sinir lezyonundan evvel veya sonra meydana gelebilir. Bilinmesinin teşhis ve tedavide pratik önemi vardır.
Sinir sistemindeki lezyon miksiyon merkezinden daha yukarı bir seviyede bulunabilir (Suprasegmental, veya yukarı motor nöron lezyonu), Lezyon miksiyon merkezinde (Segmental) veya daha aşağı bir seviyede de olabilir (İnfrasegmental). Son ikisi alt motor nöron lezyonu’dur.
Yukarı motor nöron lezyonlarında miksiyon merkezi sağlam olduğundan miksiypnun refleks kavsi sağlamdır. Bu halde mesane refleks faaliyetle fonksiyona eder (Otomatik mesane). Alt motor nöron lezyonlarında refleks kavsi kesiktir. Mesane asabi tesir ve kontrolden mahrumdur (Otonom mesane).
Periferik sinirlerin lezyonları da refleks kavsinin motor veya hissi kollarını harap edebilir; refleks kavsi kesilir.
Sinir sistemindeki lezyon medulla spinalis’in tam kesiklerinde olduğu gibi komplet veya tümörlerde olduğu gibi inkomplet olabilir. Tam keşiden sonra düzelme veya kısmi şifa meydana geldiği takdirde, lezyon inkomplet şekle döner. Mesanedeki disfonksiyon da buna göre değişiktir.
Sinir sistemindeki lezyon travma ve apoplekside olduğu gibi birdenbire meydana gelebilir (Akut safha, şok safhası). Mesane disfonksiyonu bu safhada spinal şoka bağlıdır. Esas olarak lezyonun tabiat ve lokahzasyonuna göre değişen bir müddet sonunda iyileşme, durumda toparlanma meydana gelir (Kronik safha, iyileşme safhası). Bu safhada mesanedeki disfonksiyon rezidüel lezyona (bağlıdır. Tümör, v.s. de olduğu gibi başlangıçta yavaş yavaş gelişen bütün sinir sistemi hastalıklarmdaki mesane disforiksiyonları, birdenbire ortaya çıkanların kronik safhasındakiler gibidir.
Sinir sistemi lezyonlarmın detrusora etkisi, volonter adalelerdekinin aynıdır. Yukarı motor nöron lezyonlan spatik paraliziye sebep olur (Spastik nörojen mesane). Alt motor nöran lezyonlarında flask paralizi meydana gelir (Flask nörojen mesane).
Spinal şok safhasıdır. Medulla spinalis’in tam kesik veya buna yakın ciddi yaralanmalarından hemen sonra meydana gelir. Lezyon herhangi bir seviyede bulunabilir. Lezyonun altındaki seviyelerle suprasegmental düzenleme mekanizması arasındaki münasebet âni olarak ortadan kalkar. Lezyonun altındaki seviyelere ait bütün spinal refleks faaliyeti yok olur. Flask paralizi ve anestezi meydana gelir. Mesane de aynı şekilde etkilenir. Kortikospinal lifler leze olduğundan mesanenin volonter serebral kontrolü da mümkün olmaz. Refleks motor faaliyetin yokluğu detrusor kontraksiyonlarının kaybolmasına sebep olur. Komplet idrar retansiyonu meydana gelir. Âfet dolayısiyle hissi yollar da kesilmiş olduğundan, mesane sürdistansiyon haline de gelse, idrar etme hissi yukarı seviyeler tarafından idrak edilemez. Distansiyon mesane sferikterinin spastik mukavemetini tecavüz eder bir seviyeye gelince paradoks enkontinans meydana gelir. Detrusorun tonüsü müteessir olmaz28. Çünkü bu nörojen değil, miyojen tonüstür. Detrusor adalesinin bizzat kendine veya cidardaki sinir hücrelerine bağlıdır.
Bulbokavernöz ve anal refleksler koybolur. Buzlu su testi negatiftir.
BULBOKAVERNÖZ REFLEKS. Bir parmak rektuma konur. Glans aidsdernegi.org/penis/”title=”penis” >penis sıkürsa, anal sfenkter kontraksiyon yapar.
ANAL REFLEKS Bir parmak rektuma konur. Perianat bölgeye iğne batınlırsa, anal sfenkter kontraksiyon yapar.
BUZLU SU TESTİ Mesaneye kateterle buzlu su sevkedilirse, kateterden şiddetle dışarıya atılır.
Sistometrogramda mesane kapasitesi fazla, intravezikal basınç düşük, detrusorun refleks faaliyeti (İstek dışı kontraksiyon) yoktur.
