Lezyon medulla spinalisin sakral seviyesinin yukarısmdadır (Yukarı motor nöron lezyonu). En fazla travma, tümör ve mültipl skleroze bağ­lıdır.
Suprasegmental seviyelerde motor ve hissi Ikooperasyon lezedir. Bu sebeple şuurlu idrar etme hissi ve serebral mo£or kontrol yoktur. Lez­yon miksiyon merkezinin yukarısında olduğundan sakral refleks faali­yeti sağlamdır. Mesane merkezin basit refleks çalışmasına bağlı olarak fonksiyone eder (Refleks veya otomatik Mesane). Kortikal inhibisyonun kaybolması neticesi mesanenin dolması istek dışı kontraksiyonlara se­bep olur. Periyodik olarak idrar boşalır. Mesanenin tam boşalmasına yetecek kifayetli ıkontrâksiyonlar suprasegmental tamamiyeti icap ettir­diğinden, miksiyon yine istek dışı kesilir; mesane tamamiyle boşalamaz (50-150cc. rezidüel idrar).
Miksiyonla ilgili somatik urethral sfenkter ve perine adaleleri hipertonik ve spastiktir. Bu, idrar akımına mdkanik bir direnç meydana getirir. Rezidü kalmasında rol oynar.
Detrusor ve mesane sfenkteri hiperirritabldır (Nörojen hipertonik mesane). Medulla spinalis’in izole sakral kısmından kaynaklanan, kont­rol edilemeyen uyarıların neticesidir. Perine, alt ekstremiteler ve karın adalelerinin spastik kontraksiyonlarından kaynaklanan refleks stimülüsler de bunda rol oynar.
Detrusor hipertrofiktir (Trabeküîasyon). Buna bağlı olarak mesane kapasitesi azdır (100-300 cc.) Mesane içi basınç yüksektir. Detrusor hi­pertonik olduğundan istek dışı mesane kontraksiyonları meydana ge­lir; istek dışı idrar boşalır. Bunların aralıkları ve rezidüel idrar mikta­rı, mesane kapasitesi ile ilgili olarak değişiktir. Kısmen de mesanenin muhtevasına akomode olamamasına bağlıdır. Enfeksiyon, taş, mesane kollumunun mekanik obstrüksiyoniarı, idrar fasılaları ve rezidü mik­tarına etki eder.
Mesane sfenkteri eseriya hipertonik ve kontraktedir; obstrüktif faktör gibi tesir eder.
Mesanenin dolmasından haberdar olma veya idrar etme hissi yok­tur. Fakat mesanede toplanan idrar kapasite miktarına gelince, mesane gerilir ve büyür. Mesaneyi örten periton ve civar organların sempatik lifleri stimüle olur. Bu, terleme, karnın alt kısmında müphem bir his veya ağrı, bacaklarda spazma sebep olur (Aurea).
Ürolojik semptomlar.. İstek dışı miksiyon, pollakiüri ve dizüridir. İdrarın boşaltması ekseriya ekstremitelerin spazmı ile birlik­tedir. Mesane distandü değildir. Çünkü 150-300 cc. miktarlarında idrar toplanınca bunun bir kısmı mesanenin otomatik çalışması ile boşalır.
Karın, kalça veya genital organların cildinin uyarılması miksiyonu başlatabilir. Çünkü ekstremitelerin irade dışı kontraksiyonuna sebep olur.
Nörolojik semptomlar. Spastik paralizi ve hissiyat bo­zukluğudur. Lczyonun seviyesi nörolojik muayene ile tesbit olunur. Anal ve bulbokavernöz refleksler ve buzlu su testi pozitiftir (Yukarıda motor nöron lezyonu).
Sistögramda kapasitesiaz, spastik mesane bulguları vardır.
Mesanenin spatik ve hiperirritabl oluşu vezikoüreteral reflux’ye se­bep olur. Bu tip nörojen mesane böbrek fonksiyonlarını bozma bakı­mından potansiyel olarak en tehlikeli tiptir.
Urethrogramda, eksternal sfenkter spastiktir.
Sistometride, kapasite az, mesane içi basıncı yüksektir. İstek dışı kontraksiyonlar tesbit olunur.

Bütün tümörlerin % 3′ünü teşkil eder. Üriner sistem tümörlerinin en çok görülenidir. Erkeklerde görülen bütün tümörlerin % 7’si mesa­ne tümörüdür3. Mesane tümörlerinin % 95′inden fazlası epitelialdir.
Bunların 3/4′ü kanser, ancak 1/4′i benign papillomdur. Mezanşimal tümörler nadirdir. Diğer çeşitler daha da az görülür.
Mesane tümörleri en fazla 40, hususiyle 60 yaşından sonra görülür. Erkeklerde, kadınlara göre, 4 misli fazladır.
Etioloji:
Bazı mesane tümörleri spesifik şimik maddelerle meydana gelir. Nitekim nitro ve amino derivelerinin kanserijen olduğu ve boya sana­yiinde çalışanların “Anilin kanserleri” eskiden beri bilinmektedir.
Anilin aslında kanserojen değildir. Anilin elde edildikten sonra artıktaki aromatik aminler kanserojendir.
Gerçekten de, boya, plastik, kauçuk, vb. kimya sanayiinde çalışan­larda meydana gelen mesane tümörleri, aromatik aminlerin tesirine bağ­lıdır. Tümör husulünde bunların metabolizma mahsulleri sorumludur.

Refleks, androjenlerle sansibilize olur veya hormon muvacehesinde meydana gelir. Bunun için muayyen bir minimum şarttır. Bu sebeple, seksüel potans pubertede başlar. Yine aynı sebeple, ileri yaşlarda, bün­yeye bağlı individüal değişiklikler göstermek suretiyle, gittikçe azalır. Sonunda, hormon yetersizliği neticesi refleks meydana gelemez (Senil empotans).

Refleks büyük mikyasda, daha doğrusu esasta, serebral tesir ve faaliyete tâbidir.
Primitif seksüel eksitasyonlar sübkortikal seviyeye vasıl olur . Psişik ve sansoriyel seksüel stimuluslar serebral kortekse kadar çıkar. Serebral korteksin sansoriyel bölgesinde meydana getirdikleri im­pulslar, seksüel düşünce ve hislerin doğmasına sebep olur. İmpulslar buradan korteksin assosiyasyon bölgelerine intikal .eder (Korteksin aidsdernegi.org/ruh-kavrami/”title=”ruh nedir” >ruhi bölgeleri). Burada tenbihe tekabül eden cevabın verilebilmesi için psi­şik mekanizma işler. Eksitan veya inhibitör faktörlerin hâkimiyetine göre, karar veya netice, eksitasyon veya inhibisyondur. Bu suretle mey­dana gelen eksitatör veya inhibitör impulslar motor kortekse, buradan da ereksiyon merkezine gelir. Ereksiyon merkezinin eksitatör impulslar-la stimülasyon veya âktivasyonu ereksiyona sebep olur. Buna karşılık, merkezin inhibitör impulslarla depresyon veya inaktivasyonunda erek-siyon meydana gelmez. Gelmişse, kaybolur2.
Kısaca, ruhi mekanizma cinsi hayatta esas rolü oynar.

Ereksiyon merkezi, serebral, sansoriyel ve periferik stimuluslarla tenbih olunur.
Serebral veya santral stimuluslar, psişik eksitasyonlardır. Erotik düşüncelerden ibarettir (Memory picture). İmajinasyon, vasomotor mer­kezlere de tesir eder. Genel vasomotor değişiklikler meyanmda penisin arter dilatörlerinin de faaliyetine sebep olur.

Sansoriyel stimulus veya ekşitasyonlar, taktil, optik, akustik, v.b. empresyonlardır. Psikoseksüel mekanizmayı faaliyete geçirirler. Sek­süel hayatta ön planda rol oynarlar. Her birinin seksüel eksitasyondaki tesiri ve bu tesirin derecesi şahıstan şahısa çok değişiktir.

Taktil eksitasyon, hususiyle erojen bölgelere temas veya friksiyon­dur. Ancak, bazen cazip bir kadının elini sıkmak bile bazı şahısları eksite etmeye yeter. Bu kadın güzel veya çirkin olabilir. Yeter ki şahıs için seksi olsun veya seksapeli bulunsun.

Hemen herkeste görme önemlidir. Dolgun bir göğüs, mevzun bir yü­rüyüş v.s… eksitandır. Strip tease ve açık saçık resimler optik eksitas-yona sebep olurlar. Bu sebeple yaygındırlar.
Bazılarında muayyen esanslar, bazılarında da koltuk altı, v.s… ko­kuları ön planda eksitandır.
Ritmik müzikle eksite olanlar da vardır. Nitekim, boleroların eksi-tan olduğu malûmdur. Bu sebeple barlarda çok çalınır.

Bazıları da, vâsi bir kır, yüce bir dağ, engin bir deniz, yıldızlı bir gök gibi, tabiatın azemet ve sonsuzluğu karşısında eksite olurlar.
Gerek erkek gerekse kadın için vücudun bazı kısımları bilhassa ek­sitandır. Gözler, saçlar, eller, ayaklar v.b. Omuzlara dökülmüş veya to­puz yapılmış sarı veya siyah saçlar, küçük, yumuşak, zarif veya büyük, kemikli eller veya ayaklar değişik şahıslarda değişik tercih sebebidir. Çünkü her şahıs için eksitan faktör değişiktir. Bu halde, patolojik hu­dudun altında normal bir fetişizmden bahsedilebilir. Nazi propaganda nazırı Goebels’in çirkin karısının güzel ayaklarına bilhassa meftun ol­duğu malûmdur.

Seksüel ekstaz esnasında okşamaların hafif acılara döndürülüşü her iki taraf için de hoşa gidebilir. Patolojik derecede olmadığı için, sadizm veya mazohizm sayılamaz. Açık saçık sözler de bazılarında eksi-tandır.
Periferik stimuluslar, penisten gelen irritasyonlardir. Ciltten kay­naklanan impulslar centripetal istikamette seyreder. Medulla spinalis ve beyne gider. Cildin innervasyonu bu hususiyeti hâizdir.

Seksüel eksitanların biri çok defa ereksiyona yeter. Bazen de kom­binasyon yeterlidir.
Seksüel empotans, tamamen veya kısmen normal koit yapamamak­tır (Impotentia coeundi). Ereksiyon olmaz. Tam şeklinde penis flask ol­duğundan, koit imkânsızdır. Bazen de ereksiyon olur; fakat ante-introi-tum veya post-immissio flask bir hal alır. Bu keyfiyet, sömiereksiyonlar-da daha çok vâkidir. Koite imkân vermeyecek derecedeki ejaculatio precox’lar da bir nevi empotanstır. Empotanslarda zamanla libido azalır.

Ereksiyon, ruhi, asabi, vasküler ve müsküler sistemlerin hormon muvacehesinde dakik ve koordine faaliyeti neticesi meydana gelir (Sek­süel entegrite). Bu münasebet veya bütünün herhangi bir elemanmdaki clefekt empotansa sebep olur.

Sinir sistemine, dolaşım sistemine ait anatomik lezyonlar, ileri derecedeki hipospadi, epispadide olduğu gibi, koite yetersiz rüdimanter penis, büyük inguinal herni veya hidrosel gibi koite engel olan mekanik manialar, hormon yetersizliği, estrojenler, antihistaminikler, transkilizanlar gibi ilaçlar ve bazı toksik maddeler em­potansa sebep olur. Bunlar, organik empotansdır, daha doğrusu, esas anatomik has­talığın semptomlarından biridir.
Psişik empotans, fonksiyoneldir. Psikonörotik faktörlere bağlıdır. Bazen de sadece ruhsal durumun sonucudur. Ereksiyon merkezi psişik, inhibitör tesirlerden müteessir olur. Faaliyetten kalır. Ereksiyona sebep olan refleks ark teessüs edemez. Ereksiyon olmaz.

En çok nöro-vejetatif sistemleri labil, hiperemotif, nörotik, psikas-tenik, hipokondriak şahıslarda görülür. Birçok nöroz ve psikosomatik bozukluklarda seksüel fonksiyon müteessir olur. Seksüel bozukluğun de­recesi, nörotik bozukluğun derecesi için bir endeks bile olabilir.
Empotans bazen nevrasteninin yegâne semptomudur. Diğer taraf­tan, empotans da nevrasteniye sebep olabilir. Böylece psişik empotans, nörotik bozuklukların hem sebep, hem de neticesidir. Bazılarında fasit bir daire teessüs eder. Durum, komplike bir promlem halini alır.
Psişik empotans en fazla 20-40 yaşları arasında görülür. Pratikte şaşılacak kadar çoktur. Empotans vakalarının büyük çoğunluğu psi­şiktir.

Eksitan faktörlerden yalnız birinin bile uygun olmayışına bağlı in-hibisyon, ereksiyonun kaybolmasına yeter. Nitekim, optik-eksitasyonla-nn ön planda olduğu bir şahıs, karanlıkta empotan olabilir; en azından isteksizdir.
Entellektüel veya mental sürmenaj, yahut ehemmiyeti hâiz, neticesi önemli veya hayati bir meselenin zihni işgal etmesi, empotansa sebep olabilir (Agressive mental preoccupation). Zihnin bu’ gibi meselelerle dolu olması, seksüel fonksiyonu felç eder. Derecesine göre, seksüel ek-sitatör impulslar azalır veya yok olur. Nevvton böyle bir empotandı.

İleri derecedeki fizik yorgunluklar da geçici empontansa sebep ola­bilir.
Koit esnasında bile olsa, başka bir şey düşünmek, düşünce sapma­sı ereksiyon için gereken koordine faaliyet veya münasebeti bozabilir; ereksiyon kaybolur.

Koitte başarılı olunup olunamayacağı hakkındaki bir düşünce, şüp­he veya korku gibi aksi psişik tesirler inhibitör faktörlerin en önemlisidir. Bu halde ereksiyon olmaz; olmuşsa kaybolur.
Hârici şartların tesiri önemlidir. Normal bir şahıs, sükûnet, emni­yet, mahremiyet ve konfor bulunmayan şartlarda, geçici de olsa, empo­tan olabilir. Bu hususu iyi bilen fahişeler odalarını, basit de olsa, bu isteklere uygun şekilde seçer ve düzenlerler.

Seksüel abstinence, empotansa sebep olabilir. Uzun müddet temas etmemek, seksüel istek ve duyguları geçici olarak körletebilir. Empotan sporcular bu gruba dahildir.
Kadının yabancı oluşu, çok arzulanmış olması, evlilik dışı münase­betlerde skandal korkusu, heyecana sebep olur. Bunlar empotansm önemli sebeplerindendir. Emosyon ne kadar şiddetli ise, ruhi inhibisyon da o kadar şiddetlidir. Tecrübesiz gençler, bekârlar ve dullardaki em­potansm en çok görülen sebebidir.
Nefret, şüphe, kıskançlık, ruhi depresyon ve sarsıntılar, empotan­sm diğer sebepleridir.
Erkeği küçük düşürücü sözler bilhassa önemlidir. Şiddetle inhibisyona sebep olur.

Absolü empotansda erkek, bütün kadınlara karşı, rölatif empotans-da ise, bazı kadınlara karşı empotandır. Nitekim, evli erkeklerin bazı­ları, eşlerine karşı normal olduğu halde, yabancı bir kadına karşı em­potandır. Bunda, yabancı bir kadınla sevişmenin heyecanı sorumludur. Böyle bir başarısızlıktan sonra büyük bir çoğunluk, eşleriyle yine normal temas ederler. Çünkü onlara alışmışlardır; heyecan yoktur. Bazı nörotikler ise, başarısızlığın sebep olduğu inhibisyon ile, eşlerine karşı da empotan olurlar.

Hastaların bir kısmı iktidarlarının azalması veya yok olmasını ço­cukluktaki mastürbasyonlara, evvelce geçirmiş oldukları veya mevcut olduğunu zannettikleri gonore, üretrit veya prostatite atfederler. Bazı­ları da penislerinin küçük, skrotumlarımn soğuk veya sarkık oluşundan şikâyet eder. Bunların hiçbirinde bahsettikleri bulunmaz.
Çocuklardaki mastürbasyonlar, anormal sayıda olmadıkça, fizyolo­jiktir. Seksüel enstenkte bağlı ruhi ve bedeni gerginliği ortadan kaldırır. Ancak, nörotik çocuklardaki habitüel mastürbasyonlar patolojiktir; ve nöropatinin birlikte görülen bir tezahürüdür.

Bir kısım hastalarda da uzun süreli çok sık mastürbasyon veya koit-lerden sonra spermatore, prostatore, ejaculatio praecox, nevrasteni, ni­hayet empotans meydana gelir. Bunlarda, ruhi, asabi ve bedeni yorgun­luk sorumludur.
Zifaf gecesi empotansları, nadir değildir. İlk temasta merak, endi­şe ve korku vardır. Platonik aşk bitecek, mahremiyet ortadan kalkacak­tır. Bunlar emosyon kaynağıdır. Ayrıca, kadının çekingenliği, erkeğin başarılı olup olamayacağı endişesi, korku ve heyecanı daha da arttırır. Bunlar ruhi inhibitör mekanizmayı işletir. Ekseriya sömiereksiyon ha­linde ejakülasyon olur. Immitio penis olmaz. Başarısızlığın şoku, kısa zamanda tekrarlanmak istenen denemede, ereksiyonu frene eder. Em­potans ortaya çıkar. Bu durum sürer gider. Dört sene devam edeni gör­düm.
* Ekseriya 1 – 2 hafta içinde durum düzelir. Evlilik öncesi koit yap­mış olan tecrübelilerde de görülebilir. Zifaf gecesi empotanlarmdan ba­zıları başka bir kadınla mükemmelen temas edebilir. Bu şekilde ken­dini deneyenleri çok gördüm.
*Empotans bazen de kadının seksüel hayatı ile ilgilidir. Normalde kadm erkeğe göre, daha geç orgasma erişir. Kadının ruhî hali, eşine kar­şı isteksiz oluşu, erkeğin egoizmi, eşlerin bilgisizliği, v.b. birçok sebep­lerle kadm orgasma erişemez. Zamanla frijidite, seksüel endiferans, or­taya çıkar. Kadının tatminsizliği, asabî ve ruhî değişikliklere sebep olur. Bunlar tabiîdir ki eşine de akseder. Erkek müteessir, perişan ve bed­bahttır. Zamanla geçimsizlik başgösterir. Böyle bir evlilikte erkekte de, kadında olduğu gibi, yavaş yavaş seksüel istek azalır, nihayet empotans meydana gelir.

Bunlardan başka, akla gelebilen veya gelemeyen sayısız sebepler psişik empotansa sebep olur.
Seksüel bozuklukların asabi sistemdeki reaksiyonları çok çeşitlidir. Empotanslarda zamanla değişik derecelerde motris, sansoriyel ve sir-külatuvar bozukluklar meydana gelir. Seksüel istek azalır, bazen de yok olur. Düşünceleri yalnız buna konsantredir. Mahcup, yorgun, hattâ bit­kin ve hayatlarından bezgindirler. Hafıza, bazılarında da muhakeme zaafı vardır. Samimiyetle ölümlü isteyenleri çok gördüm.* Bu durmuda vita sexualis, locus minoris resistentia’dır. Bazıları da ruhen ezildikleri aşağılık komplekslerini fizik güçlerinin üstünlüğünü göstererek telâfiye çalışırlar. Zaman zaman öfke ve hiddet nöbetlerine tutulurlar. Basit veya bilfiil tasarladıkları bahaneler ile eşlerini azarlar, hırpalar, hattâ döverler. Kültürlü, sosyal durumu hürmete değer olanlarda^ bile çok defalar buna şahit oldum.*

Tedavi:
Tedavi, şimdiye kadar söylediklerimizden anlaşılabilir. Tedavinip esası psikoterapidir. Önce ereksİ3′onu önleyen serebral inhibitör faktör­lerin, seksüel problemin, meydana çıkarılması gerekir (Analiz). Bundan sonra problemin çözülmesi lâzımdır (Education ve suggestion).
Sebebi meydana çıkarmak için hastaların dikkat ve sabırla dinlen­mesi, hususiyle aydınlanmağa yarayacakların sorulması icap eder. As­lında hastaların hikâyesi tipiktir. Bu sebeple, seksüel problemi meydana çıkarmak ekseriya kolaydır. Daima zor olan, problemin çözülebilmesi için hastaları sükûnetle düşünebilecek bir hale getirebilmek, ikna ve telkin edebilmektir.

Bilgisizlik, heyecan, mental ve fizik sürmenaj, ümitsizlik, güvensiz­lik, korku, süperstition, aile düzensizlikleri v.b… psişik empotansm ayrı ayrı sebepleridir. Böylece, tedavinin endividüalize edilmesi gerekir.
Herkes az çok telkine müsaittir. Ancak, telkin edilebilme ve telkine mukavemet, şahsın zekâsı, muhakeme tarzı, tahsil derecesi, sosyal du­rumu, emosyonel reaksiyonları, moral hali, konstîtüsyonel dispozisyo-nu, normal veya nörotik oluşu, v.s… ile çok değişiklikler gösterir. Bu sebeplerle, hastaların sabit fikirlerini kontrol edebilmek her zaman pek de kolay değildir.

Hastaların iyi olmayacakları kanaati değiştirilir, inatçı muhalefetle­ri kırılır, vehimlerinin kurbanı olduklarına inandırılır, kendilerine itimadı avdet ettirilir, yanlış sabit fikirleri doğruya çevirilir, nefisleriyle mücadele gücü kazandırılır, kendilerine hükmeder hale getirilir, patolo­jik auto-suggestionları normal autosuggestionlara çevrilir, inhibitör impulslarını kontrol edebilir ve hakimi olabilirlerse, tedavi edilmiş olurlar. Böylece, çok zor olan tedavi, hekimin zekâ, bilgi, tecrübe, ikna kabili­yeti ve hastada bıraktığı tesire bağlıdır.
Seksüel potans, aynı şahısta, fizik, mental ve haricî şartlarla deği­şiklikler gösterir. Empotansm sebebi ne olursa olsun, bu keyfiyetten fay­dalanmak gerekir.

Muhit değiştirmek, yeni alâkalar yaratır, yeni insanlar tanıtır. Bu bakımdan, kısa veya uzun süreli tatil veya seyahatler şahsı, stress’lerden ibaret mesuliyet dünyasından çekip; serazat şahsı saadet dünyasına getirir. Ruhen ve bedenen dinlenme, yorgun asabi merkezlere toparlan­ma şansı verir. Deniz seyahatları bilhassa dinlendiricidir. Eşlerin işsiz güçsüz yalnız başlarına şirin bir otel odasında kalması, seksüel isteği arttırır.
Mental sürmenajda ayrıca, şahsın alâkasını diğer bir tarafa çevir­mek en iyi bir tedbirdir. Bu hususta hoby’ler faydalı olabilir. Büyük mesuliyetler, iş arkadaşları veya güvenilir biriyle paylaştırılmalı veya azaltılmalıdır.
Emosyonel geçici empotanslarda hastaların hemen temasa davran­mamaları, heyecanın bertaraf olması ile spontan olarak meydana gele­cek ereksiyonu beklemeleri tavsiye edilir. Bu iyi bir tedbirdir.
Daima aynı kadınla temas etmek ve temas aralıklarının nisbî intiza­mı heyecanı önler. Bu sebeple bekârlarda evlenmek, bir nevi tedavidir. Ancak, şahsın kendine güveni avdet ettikten sonra buna karar vermesi tavsiye edilmelidir.

Zifaf gecesi empotanslarmda eşleri muhakkak birlikte davet edip her ikisi ile aynı zamanda konuşmalıdır. Kadına çekingenlik ve korku­nun yersizliği, erkeğe de normal olduğu anlatılmalıdır. Birkaç gün te­masa teşebbüs etmemeleri, mutlaka spontan tam ereksiyonu bekleme­leri tavsiye edilir. Durumun tamamiyle düzeleceğine iki tarafı birden inandırmalıdır. Hekimin, eşinin yanında kendisinin normal olduğunu söylemesi, ön planda aşağılık kompleksinden kurtarır. Bu tedavinin ya­rısıdır. Asabî olanlara birkaç gün için az miktarlarda kalman ilâçlar ve­rilebilir. Ancak, böyle bir ilâç verilecekse, erkeğin herhangi bir takviye­ye ihtiyacı olmadığını bilhassa belirtmek gerekir. Her ikisine de ruhî sükûnun yararlı olacağı söylenir ve aynı ilâç eşlerin ikisine birden verilir.

Eşleri memnun eden tatminkâr bir temas, kadın ve erkeğin aynı za­manda orgazma erişmeleri ile mümkündür. Genellikle kadınların, erkek­lere göre, geç orgazma eriştiğini söylemiştik. Kadınların gerek vücut­larının, gerekse genital organlarının hassas kısımları ve bunların has­sasiyet dereceleri değişiktir. Erkek, eşinin bilhassa eksitan ve erojen kı­sımlarını farketmeli, koitden önceki hazırlık safhası, aşk oyunlarında, bundan yararlanmalıdır. Diğer taraftan, kadının da erkeğe yardımcı ol­ması şarttır. Kadınlar yalnız seks organlarının anatomik özelliği bakı­mından pasiftirler. Fakat sevişme ve aktta erkeklerden hiçbir farkı yok­tur. Bu sebeple, eşlerini ve kendilerini tam manası ile tatmin edebilmek için, en azından erkek kadar, aktif davranmaları gerekir. Eksitasyonu dâima eşinden bekleyen kadın, şüphesiz bilmeyerek, kocasını memnun edemez; hattâ bazen de dış ilişkilere itmiş olabilir.

Genellikle akt pozisyonları monoton olmamalı, değişiklikler denen­melidir. Her yenilik yeni bir isteğe sebep olabilir. Bazıları bilgisizlik, dinî inanç veya baskı sebebiyle aşk oyunu diye bir şey düşünmezler. Bu çok yanlıştır. Cinsî münasebet her türlü seksüel istek ve içgüdünün ser­best olduğu bir akttır. Bunda her şeye izin vardır. Ancak, eşlerin birbi­rini rencide etmesi ve egoizm hoş görülmez.

Kadının kocasını küçümsemesi, çocuklarına kocasından fazla zaman ayırması ve ev işlerinin yorgunluğu, evlilik hayatındaki monotoni, eko­nomik şartların bozuk oluşu, v.b. sebeplerle malûl veya düzensiz bir ailede elbet ki kırgınlık ve dargınlıklar olacaktır. Hisler bazen, bilerek veya bilmeyerek, karşılıklı nefrete bile dönebilir. Ruhî sükûn ve sevgi­den yoksun bir ailede gerçek manası ile seksden bahsedilemez. Empo-tanlarm bir kısmında da sebep budur. Bilgili ve akıllı eşler bütün bu zor­lukları kolayca yenebilir. Nitekim, zeki ve anlayışlı bir kadın, şartlar ne olursa olsun, işini, dinlenmesini, uykusunu, giyinişini, makyajını ve bizzat kendisini, kocasının isteklerine göre ayarlayabilir. Dâima respon-sive ve sexy kalabilir. Böyle olması da aile saadeti için şarttır. Kadın aslında her bakımdan erkekle aynı paralelde ise de, konumuzda bir seks objesidir. Bir hastam, “Söylediklerinizi anladım doktor bey. Demek ki yarış yalnız jokeyle kazanılmaz, atın da yeterli olması lazımmış” de­mişti.

Empotansda hastalara ilâç verilecekse, mutlaka evvelce verilmiş olanlardan başka olmalıdır. Bu, hastaların her zaman cebinde taşıdığı ve perişan hallerini bildirmek için hemen daima hekimin masasının üs tüne koydukları yıpranmış reçete kâğıtları tomarının tetkiki ile öğreni­lebilir.

İlâç hastanın ruhî haline göre, sinir sistemi kalman veya tonifiyan-lan ve vitaminlerden ibarettir. Ancak hekim, hastanın güvenini sarsma­mak için, ilâcın eksiği tamamlayan bir esas değil, basit bir yardımcı ol­duğunu belirtmelidir.
Alkol, şahsın aşağılık duygusunu unutturmağa yeter miktarda ol­mak şartiyle, bazen faydalıdır.
Spermatore, prostatore, üretrit, v.s.’den şikâyet edenlerde bunların bahis konusu olmadığına şahsı ikna etmelidir. Lokal tedavi zararlıdır.

Nevrasteni ve psikasteni semptomlarının hâkim olduğu vak’aları, ikinci veya üçüncü defa müracaat edenleri ve uzun süreli olanları psikiatra göndermelidir. Bunları ikna etmek zordur.
Psişik empotansm derece ve devamı değişiktir. Bu her şahsın sinir sistemi ve ruhî halinin değişik olmasına bağlıdır.

Bir empotan ne kadar erken hekime müracaat ederse, yanlış sabit fikirleri de o kadar doğruya çevrilebilir. Bunlarda prognoz iyidir.
Eşlerin seks konusunda bilgisi oluşu, şahısları ve aileyi mesut eder. Diğer bir ifade ile, seksüel edükasyon, empotansm profilaksisidir.
Organik empotansm tedavisi sebebe göredir.