Klinik belirginliğine karşın kesin tanımı yoktur. Bir sendrom (çeşitli hastalıklara bağlı olabilen belirtiler topluluğu) değil, başlı başına bir hastalık söz konusudur. Bununla birlikte, hiçbir kesin ölçütü bulunamadığı için, sınırlarını belirlemek güçtür. Astıma süreğen bronş iltihabı ve amfizem eklenebilir. Aslında her çapta bronşa yerleşen, zaman zaman ortaya çıkan ve solunum yollarının yaygın tıkanıklığına bağlı bir hastalık durumu varolduğu zaman, astımdan sözedilir.
Sık rastlanan astım, hastaların yarısında 10 yaşından önce, 1/3′inde 40-50 yaşları arasında, yüzde 20’sin-de 50 yaşından sonra başlar. Hastaların yüzde 30-70′inin a.ilesinde de astımlar vardır.
Astımın çok sık raslanan nedenlerinden biri, yazın havada bulunan çiçek tozlarıdır.

ASTIM NEDENLERİ
Hastalığa neden olan etmenin araştırılması, ortaya alerji sorunu çıkarır. Bu da genç bir kişide klinik ve biyolojik incelemeler yapılmasını gerektirir. Bir maddeye karşı duyarlığın saptanması, birçok durumda hastanın bu duyarlıktan kurtarılmasını sağlar.

Alerjinin etki mekanizması:

Kişi, antijen ya da alerji yapıcı (allerjen) diye adlandırılan bir maddeye karşı bedeninde antikorlar oluştuğunda, bu maddeye duyarlı olur. Antikorlar (savunma .araçları) antijenlere bağlanacak, bunun sonucunda histamin ve benzeri maddeler serbest kalacaktır. Klinik belirtilerin temelinde, bu serbest kalan maddeler yatar.

Antijenler ya da alerji yapıcılar:

Genellikle yüksek molekül ağırlıklı proteinlerdir. Sorumlu olan alerji yapıcılar daha çok solunum yoluyla gelenlerdir: Ev tozları, çiçek tozları (polen), küfler, tüyler, kıllar. Besinlerle ilgili alerji yapıcılar daha önemsizdir. İlaçlar (aidsdernegi.org/penis/”title=”penis” >penisilin, aspirin), asalaklar, bakteriler gibi başka alerji yapıcılar da vardır. Bedene yabancı olan bu antijenlerin bulunması, antikor yapımıyla nitelenen bir savunma tepkisine yolaçar.

Antikorlar:

Kendilerine uyan alerji yapıcılara tepki gösterir ve retikülum-endotel sisteminde yapılırlar. Yapıldıklarında kanda ve şok organı denilen bir ya da birçok organda bulunurlar. Astımda başlıca şok organı bronşlardır. Ama deri, barsak mukozası gibi değişik yerler de olabilir. Bir antikoru bir organa ya da bir başkasına yapıştıran neden bilinmemektedir. Ama enfeksiyonların ve bronş tahrişinin rol oynadığı düşünülmektedir.

Çıplak gözle görünüm:

Bronkoskopi
Bronkoskopide yerleşme yerinin değişken olduğu, hastalığın bronş ağacının bütün bölümlerine yerleşebileceği görülür. Bozunlar şunlarla nitelenir:
— kırmızı renkli bronş mukozası ödemi nedeniyle kalınlaşmış olan bronş çeperi değişiklikleri;
— müküs salgısı artışıyla birlikte salgılama bozuklukları.

Bronkografi
Bronkoskopiyle ulaşılamayan yerleri inceler ve aşağıdaki belirtileri ortaya çıkarır:
— yerel ya da yaygın bronş daralma ya da tıkanmaları;
— bronş genişlemeleri.

Doku incelemesi
Mukoza biyopsisinden sonra yapılır. 3 grup bozun gözlenir:
— ödem, damar genişlemesi ve her zaman bulunan eyozinofil hücre artması biçiminde iltihaplı bozunlar;
— mukozayı oluşturan bütün öğelerin ya da bazılarının (kas, esnek doku, bezler) aşırı gelişmesiyle ilgili bozunlar;
— özellikle bronş çeperindeki kas yapısını ilgilendiren yozlaştıncı bozunlar. Astım tipine göre bozunlar
Genç erişkinde başlangıç, ödem ve damar genişlemesiyle belirlenir. Bu belirtiler silikleşirler-ken, esnek doku ve bez aşırı gelişmesi ön plana geçer.
50 yaşını aşmış kişilerde ödem ve damar genişlemesi orta derecededir; ama mukoza öğelerinin aşırı gelişmesi, daha hastalığın başlangıcında önemlidir.

Tepkiler
Bir astım nöbeti sırasında çeşitli tepkiler oluşur.
Bronşlardaki tepkiler
Bronş çaplarının daralmasıdır ve şunlara bağlıdır:
— antijen-antikor karmaşası oluşması sırasında serbestleşen histaminin etkisiyle ortaya çıkan damar genişlemesi ve ödem artışı nedeniyle mukoza şişmesi;
— histaminin ya da sinirsel olayların etkisiyle kıvamı koyulaşan ve miktarı artan bronş salgıları;
— histaminin ya da bir refleksin neden olduğu bronş çeper kaslarının kasılması (bronş daralmaları).
Bu 3 öğe akciğerlerin havalanmasını güçleştirirler.

Solunum kaslarındaki tepkiler
Kökeni beyinsel olduğu sanılan bir göğüs kasları ve diyafram kasılmasıdır. Havalanmayı tehlikeye sokar ve akciğerleri gerer.
Akciğer dokusundaki tepkiler
Şiddetli havalanma azalması kökenli ivegen amfizemdir; soluk alma güçleşmiştir; ama kaslar, hava keseciklerine hava sokmayı başarırlar. Soluk verme daha da güçleşmiştir ve soluk verme sırasında soluk darlığıyla sonuçlanır.

ASTIM TEŞHİSİ

Teşhis hastalığın biçimine göre konur. Burada, özellikle genç erişkinlerde görülen biçimleri inceleyeceğiz.
Zaman zaman soluk darlığı yapan astım
En sık görülen biçimdir. İki evresi vardır: Öncü (haberci) evre ve asıl astım nöbeti.
Öncü evre değişmez değildir; bir hastadan ötekine değişir, ama aynı hastada değişmez; yani hasta, öncü evrenin belirtileriyle nöbeti önceden sezinler. Sözkonusu belirtiler solunumla (burun akması, öksürük), sinir sistemiyle (başağrıları, huy değişikliği), sindirim sistemiyle (geğirme, bulantı) ilgili olabilir.

Başlangıç evresinin klinik belirtileri
Hastaların çoğunda başlangıç apansızdır. Hasta bir sıkışma duygusuyla uyanır; birkaç dakikada yerleşme evresi başlar.
Yerleşme evresinin klinik belirtileri
İşlevsel belirtiler
Hastada az ya da çok şiddetli bir solunum rahatsızlığı görülür. Soluk verme yavaş, gürültülü, uzamış, ıslık çalar gibidir; solunum hareketleri arasında durma yoktur. Öksürük çoğunlukla erken ortaya çıkar ve başlangıçta kurudur. Ancak 2-3 saat sonra balgam çıkmaya başlar. Az miktarda, yuvarlak, yoğun, çıkarılması güç, az akışkan, yapışkan balgam parçalarından oluşmuştur. Bazen daha bol, yapışkan, çok yoğun ve atılması güçtür. Süresi değişiktir ve soluk darlığının gerilediğini gösterir.
Cenel belirtiler
Beden ısısı normal, nabız düzenli, atardamar basıncı değişmemiştir.
Fiziksel belirtiler
Gözle muayenede göğüs az hareketli, yuvar-lağımsı, soluk alma durumunda kilitlenmiş durumdadır. Parmakla vurarak muayenede ötümlü-lüğün arttığı gözlenir. Dinlemeyle hava kesecikleri sesinin azaldığı ve soluk verilirken uzun ve tiz ıslıkların varlığı saptanır. Balgam çıkarma evresinde, özellikle soluk verilirken, bronş raileri duyulur.
Nöbet bir ya da birkaç saatte sona erer. Ertesi gün genellikle hiçbir solunum rahatsızlığı bulunmaz. Bazen nöbet sabah sona erer; ama soluk darlığı, ertesi gece daha şiddetli olarak gelir. Çoğunlukla bu durum 4.-5. güne kadar sürer. Sonra nöbetler azalır ve ortadan kalkar. Bu dönem 4 günden 1 aya kadar sürebilir.
Tamamlayıcı muayeneler
Klinik açıdan açık olan teşhisi doğrularlar.

Radyoskopi
Az hareketli yatay kaburgalar ile soluk alma durumunda bir göğüs genişlemesi gösterir. Kabur-galararası aralıklar genişlemiştir. Akciğer dokusu çok aydınlıktır; akciğer göbekleri karanlık görünüm almıştır. Kalp-mediyastin gölgesi daralmış ve uzamıştır:

Balgamın incelenmesi
Klinik açıdan balgam albüminsiz, katışıksız müküstür. Hücrelerin incelenmesinde astıma özgü eyozinofil akyuvarlar görülür. Bakteri incelenmesinde mikrop bulunmaz.
Nöbetler arasında sistemli bir inceleme yapılmalıdır.

Teşhisin gerektirdikleri
Biyolojik muayeneler
Kanı oluşturan öğeler incelendiğinde çoğunlukla (hastaların yüzde 75′inde), orta derecede (yüzde 5-10) bir eyozinofil artışı gözlenir. Eyozinofil artışı burun salgısında da aranabilir; ama bu yönteme daha az başvurulur. Astım hastalarında bazen tüylere karşı alerjiye ras-lanır. Bazı meslekler, sözgelimi tavukçuluk, bu alerjinin ortaya çıkmasını kolaylaştırır.

Radyolojik muayene
Çoğunlukla nöbetler sırasında raslananlara benzeyen —ama daha hafif— anormallikler gösterir.

Hastalığın nedenini araştırmanın gerektirdikleri
Kulak-burun-boğaz muayenesi
Hastaların yüzde 40′inda normaldir. Ama sinüzit (sinüs iltihabı) ve nezle saptanabilir.
Alerji soruşturması
Hastanın geçmişinin incelenmesini kapsar:
— soygeçmişi;
— özgeçmişi: Egzama, kurdeşen, kaşıntı gibi deriyi, nezle, yarım başağrısı gibi solunum sistemini ilgilendiren alerjileri olup olmadığı saptanır.
Nöbetlerin apansızın gelmeleri ve zamanları, yani günün ya da yılın belli zamanlarında görülmeleri, alerji varlığını düşündürür:
— yemek sonrası gelen nöbetler, besinlerle ilgili bir alerji düşündürecektir;
— bir gece nöbeti, kuştüyü yorgan, yastık, v.b. alerjisini akla getirecektir;
— belirli bir yerde toz, hayvanlar, küfler de alerji nedenleri olabilirler;
— kış başında kaloriferler yakılmaya başlandığında, tozların rolü gözönünde bulundurulmalıdır;
— ilkbaharda gelen nöbetler alerji nedeninin çiçek tozları olduğunu düşündürecektir.
Alerji yapıcı etken değişik yöntemlerle saptanır;
— sorguyla; kişinin bir antijenle ilişki olasılığı araştırılacaktır;
— alerji yapıcı etkeni ayırma testiyle; alerji yapıcı etken karışımları verilir. Test gruplarından biri pozitif olduğu zaman, bu grup içindeki yeni bir test dizisinde sorumlu alerji yapıcı aranır. Küfler, ağaçtozları, bitkiler ve buğdaygilleri kapsayan 4 gruptan oluşan bir test takımı kullanılabilir.

Alerji testleri şunları kapsar:
— deri tepkimeleri: En sık kullanılan teknik olan derici tepkimeleri gibi deri testleri;
— havada bulunan bir alerji yapıcının bronş daraltıcı etkisinin incelenmesi. Çoğunlukla ev tozları, bazen de çiçek tozları, küf ve ilaçların sorumlu olduğu alerjinin saptanmasıyla, özel bir duyarsızlaştırmaya yönelinecektir.

Tepkilerin gerektirdikleri ve hastalığın geleceği
Biyopsiyle tamamlanan bronkoskopi
Az ya da çok yaygın çeşitli bozukluklar ortaya çıkarır. Bronş çeperi kırmızı, kaim bronş salgılarıyla kaplanmıştır; bazen kalıcı bir darlık gösterir. Muayeneyi tamamlayan biyopsi, doku incelemesi paragrafında anlattığımız doku anormalliklerinin görülmesini sağlar.

Bronkografi
Bronkografiyle tıkanma ve daralmalar ortaya çıkarılabilir.
Solunum işlevi incelendiğinde, kendiliğinden ya da bir bronş genişletici maddenin (asetilkolin) etkisiyle düzelen, kısmi ya da tam bir tıkanma sendromu saptanır. Saniyede azami soluk verme hacmi çok düşüktür. Zorlu soluk verme hacmi azalmıştır.
Evrim
Astımın evrimi, nöbetlerin değişik aralıklarla tekrarlamasıyla belirlenir. Çeşitli olasılıklar görülebilir.
Astım nöbetleri sırasında hastanın burnu akar; küçük, koyu balgamlar çıkarır.
Kendiliğinden ya da tedaviyle iyileşme seyrektir.
Çoğunlukla hastalık durağanlasın Bununla birlikte ihtilatlar görülebilir ve uzun dönemde ağırlaşmaya sık raslanır.

Sürekli soluk darlıktı astım
Sürekli soluk darlığı çocukta ve genç erişkinde ender görülür. Özellikle sık sık bakteri ya da virüs kökenli solunum yolları enfeksiyonları çeken kişilerde ciddileşebilir.

Başlangıç evresinin klinik belirtileri
Başlangıç, nöbetlerin giderek sıklaşıp inatçı-laşmasıyla belirlenir. Nöbetler arasında irinli bir balgam çıkarılır ve çaba sırasında gelen soluk darlığı ortaya çıkar.
Yerleşme evresinin klinik belirtileri
İşlevsel belirtiler şunlardır:

— sürekli sıkıştırılma duygusu ve soluk darlığı;
— sık ve yorucu bir öksürük;
— bol miktarda balgam çıkarma. .
Fiziksel belirtiler hastalığı ortaya çıkarıcı niteliktedir. Gözle muayenede göğsün sürekli geniş olduğu, solunum ritminin tersine döndüğü (soluk verme süresinin uzaması) saptanır. Parmakla vurarak muayenede ötümlülük artışı duyulur. Dinlemeyle muayenede, hava kesecikleri sesinin zayıfladığı ve bronş raileri duyulur.

Tamamlayıcı muayeneler
Röntgen filminde astımın tipik görüntülerine ek olarak havalanma bozukluğuna bağlı görüntüler, özellikle de kabarcıklı amfizem görüntüleri ya da geniş aydınlık alanlar saptanır.
Kan sayımı ve formülünde akyuvar artışı ve eyozinofil yüksekliğinin azalmasıyla birlikte, parçalı çekirdekli nötrofillerde artış gözlenir. Balgam incelenmesinde, yıkılmış akyuvarlar ve yitmekte plan eyozinöfiller saptanır. Brönkoğrafi, kalıcı ve sürekli genişleme ve daralmaları görünür kılar.

Evrim
Hastalığın evrimi ihtilatlıdır:
— boğulma nöbetlerine yolaçan bronş enfeksiyonu;
— genel durum bozulması;
— kalbe yansıma (akciğer kalbi).

HASTALIĞIN ÖTEKİ BİÇİMLERİ
Hastalığın şiddetine göre biçimler. Silik astım ya da astım görünümlü bronş iltihabı
Özellikle çocuklarda sık görülür. Tablo bronş iltihabı tablosudur ve teşhis, hastanın alerjili geçmişine, bronş iltihabının tekrarlayıcı niteliğine dayanılarak konulur; tamamlayıcı muayenelerle doğrulanır.

Gıda Alerjileri Şubesi çocukların gerçek dünyada yaşamlarını sağlıklı bir şekil­de nasıl sürdürebileceklerini bilmesi gerektiğine inanmaktadır. Çocuklar beslen­me konusunda kendi kararlarını kendileri verebilmeli, sağlıklı kararlar alabilmeli, önlem almayı düşünebilmek’ ve alerjik bir reaksiyonla yüz yüze geldiklerinde bu durumun üstesinden gelmeyi öğrenmelidir. Çocuklar hiçbir şekilde arkadaşların­dan soyutlanmamalıdır. Alerjisi olan çocukların yiyeceklerine yasak koyulursa, bu çocuklar kendilerini dışlanmış hissedebilirler.

Alerjiye neden olan yiyecekleri al­mama kararı yasaklama yoluyla değil çocukların kendi kararlarıyla gerçekleşmeli­dir. Çocukların sağlıklı bir şekilde yaşamını sürdürebilmeleri için alınan önlemler, çocukların kendilerini soyutlanmış hissetmelerinden daha önemlidir; ancak belirli gıdalara alerji nedeni ile yasak koyarsak, alerjik reaksiyonlara sebep olduğu halde yasaklanmamış olan gıdalar için ne yapabiliriz? Bu sorunun en güzel cevabı eği­timdir. Çocuklar alerji ile birlikte nasıl yaşabileceklerini öğrenmelidir.

Ne gibi maddeler alerji yapabilir ?
Dokunduğumuz, yuttuğumuz, solukla içeriye çektiğimiz hemen her şey alerji yapabilir. alerjiyi meydana getiren maddeye «alerjen» adı verilir ki, yüzlerce çeşit alerjen vardır.

Alerji meydana getiren maddelerin en sık görülenleri hangileridir ?
Ağaçlardan gelen tozlar, otlar ve yabanî otlar, gübreli toprak spor­ları, evdeki tozlar, hayvan tüyleri, bazı yemekler, ilâçlar, boyalar, kimyevî maddeler v.s.

Bir insanda alerji olduğu nasıl tespit edilebilir ?
En genel belirtiler şiddetli hapşırmalar, burun tıkanıklığı, hırıltıy­la solumak ve nefes tıkanıklığı, cilt kaşınması, büyük şişkinlikler ve «ürtiker»dir. Alerjiler kendilerini ayrıca kusmak, ishal, karın krampları, baş ağrıları, vücutta lekeler ve başka semptomlarla da gösterebilir.

Alerjiler tehlikeli olabilir mi ?
Evet. Tedavi edilmeyen saman nezlesi, nefes darlığı (astım) veya sinüzite dönüşebilir. Astım ise kontrol altına alınmadığı takdirde kronik yetersizlik getirebilir ve başka ciddî solunumla ilgili durumlara neden olabilir.

Alerjik durumlarda erken teşhis önemli midir ?
Evet. Bazı alerjilerin erken tedavisi sayesinde astım veya sürekli akciğer bozuklukları gibi ciddî komplikasyonları önlenebilinir. Bu özellikle çocuklarda önemlidir. Çocuklardaki alerjiler küçük yaş­ta kontrol altına alınmadığı takdirde normal gelişmeleri büyük öl­çüde gecikmeye uğrar.

En genel alerjik hastalıklar hangileridir ?
a.Saman nezlesi.
b.Yıl boyunca devam eden alerjik burun iltihabı veya kan da­marlarını büzücü ya da genişletici nezle.
c.Bronşlarda astım.
d.Egzema (atopic dermatitis).
e.Ürtiker urticaria veya ödemli ürtiker (angiodema).
f.Zehirli sarmaşık gibi deri iltihabı (dermatitis).
g.Şiddetli baş ağrıları.

Alerjiler tedavi edile bilinir mi ?
Birçok vakada alerjiye sebep olan şey «alerjen» bir köpek veya ke­di gibi, ortadan kaldırıldı mı hasta tamamıyla iyileşir.. Başka vaka­larda bir seri hassasiyeti ortadan kaldırma «hyposensitization» enjeksiyonları ile hasta sürekli olarak iyileşebilir.

Alerjik hastalar devamlı olarak tedaviye tâbi tutulmalı mıdır ?
Her zaman değil. Çok kez gereken «hyposensitization» derecesi te­min edildikten sonra hastaya başka müdahaleye gerek kalmaz. Ancak birçok hastada alerji yapan, madde (alerjen) alerji belir­tileri gösterdiği sürece tedaviye devam edilmesi gereklidir.

Alerjiler önlenebilir mi ?
Genellikle evet. Alerjik oduklarını bilen kişiler kendilerine alerji yapan maddelerden ‘uzak kalmaya önem vermelidirler. Meselâ çi­çek veya ağaç tozu olan mevsimlerde bu gibi hastalar kırlarda do­laşmaktan sakınmalıdırlar. Evdeki tozlardan mümkün olduğu ka­dar uzak kalmalıdırlar, boya kokularını teneffüs etmemelidirler, mümkün olduğu derecede fazla yorgun düşmemeli ve duygusal üzüntülerden kaçınmalıdırlar.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda genel alerji sebepleri nelerdir ?
Yedikleri yemekler ve vücutlarına sürülen maddeler.

Kalıtım yoluyla alerjiye fazlasıyla istidatları olan çocuklarda alerjiler önlenebilir mi ?
Evet. Bu gibi çocuklara kaynatılmış ve koyu süt verilmelidir. Bu gi­bi sütler çiğ sütler kadar i alerjiye neden olmazlar. Çocuklara veri­lecek yeni gıda maddeleri bebeğe birer birer verilmelidir. Böylece anne, hangi gıda maddesinin çocuğa alerji yapacağını tespit et­me imkânını bulabilecektir. Yumurta ve balık gibi katı gıda mad­deleri bebeğe daha sonraları verilmelidir. Çocuğun yatak ve oyun odası mümkün olduğu kadar tozlardan arınmış olmalıdır. Kedi, kö­pek ve hatta doldurulmuş hayvan oyuncakları bile çocuklardan uzak tutulmalıdır. Çocuğa bakan doktora çocuğun ailesindeki alerji durumu bütün ayrıntılarıyla anlatılmalıdır.

Alerjiler kalıtım yolu ile geçebilir mi ?
alerji uzmanlarının büyük çoğunluğu alerjinin kendisinin değil, fakat alerjiye istidada kalıtım yoluyla geçebileceğine inanmakta­dırlar. Bu demektir ki anne veya babası alerjik olan bir çocuğun ailelerinde alerji olmayan çocuklardan çok daha yüksek bir oran­da alerjik olma ihtimali vardır.

Çocuklar anne ve babalarında olan alerjilerin aynılarına mı yakalan­maya meyillidirler ?
Kati surette değildir. Anne ve babalardan biri saman nezlesinden alerji gösteriyorsa çocukta astım, egzema veya başka alerjik du­rumlara rastlanabilinir.

Annesi ve babası da alerjik olan bir çocuk, anne ve babasından yal­nız biri alerjik olan bir çocuktan daha mı fazla alerjiye kapılabilir ?
Evet. Bunların alerjiye kapılmaları daha erken ve alerji türleri da­ha ciddî olur.

Anne ve babadan ikisi de alerjik ise bunların çocuklarının alerjik ol­ma ihtimalleri nedir ?
Bunların yüzde ellisi alerjik olacaktır. Anne ve babadan yalnız bi­ri alerjik ise çocuğun alerjik olma ihtimali yaklaşık % 25′tir.

Alerjiler kendiliklerinden yatışır ve böylece tamamen geçer mi ?
Evet, ama bu pek az görülen bir olaydır.

Alerjiler tedavi edildikten veya durdurulduktan sonra tekrarlar mı ?
Bazen evet. Bu daha çok görülebilir ve hasta yeni bir hassasiyet­ten alerjik olur.

Alerjiler öldürücü olur mu ?
Alerjiden ölenlere çok az rastlanır. Ancak alerjiler rahatsız edici­dir ve zahmetlidir. Bazen bir ilâca karşı alerji ölüme neden olabi­lir. Fakat bu çok az rastlanan bir olaydır.

Alerjiler belli mevsimlerde mi kendilerini gösterirler ?
Bazıları öyledir, bazıları da değil. Saman nezlesi vakaları genellik­le yabanî otlar ağustos ve eylül aylarında tozaklanmaya başladık­ları için kendilerini gösterir. Otlara karşı alerjik olanlar ise mayıs ve haziran aylarında alerjik olmaya başlarlar. Çünkü otlar o mev­simde daha çok tozaklanırlar. Gıda maddelerine, ilâçlara, hayvan kıllarına veya evlerdeki tozlara karşı allerj ilerin mevsimleri yok­tur.

Tozaklamalar nedir ?
Bunlar çiçeklerden, ağaçlardan, otlardan ve yabanî otlardan çıkan mikroskopik boyda incecik, pudra biçiminde, sarı renkte zerrecik­lerdir.

Alerjiye yakalanmakta yaş grubu var mıdır ?
Hayır. Alerji her yaşta gelebilir. Ancak alerjinin en sık ortaya çıktığı yaş çocukluk çağıdır.

Alerjiler nezleler gibi bazen bulaşıcı olur mu ?
Hayır, alerjiler insanlarda temasla bulaşmaz.

Yıllardan beri hiçbir şikâyeti olmayan bir insan nasıl oluyor da birden bire bir alerjiye yakalanabiliyor ?
Bazı olaylarda belli maddelerle uzun süreli temaslar sonucu bir alerjinin gelişebileceği bilinen bir gerçektir. Ayrıca, daha önceden hiçbir alerji belirtisi göstermemiş bir kişinin duygusal sıkıntılar­dan, aşırı yorgunluktan ve enfeksiyonlardan dolayı alerjik belir­tiler göstermesi mümkündür. Ergenlik çağma girişte, âdetlerin ke­silmesinde veya gebelik durumunda meydana gelebilecek değişik­likler alerjik dengeyi bozarak, bir alerjinin ortaya çıkmasına ne­den olacak hastalık belirtileri getirebilir.

Bir insanın alerjik olması için, hayatı boyunca alerjiye meyilli oldu­ğu doğru mudur?
Evet. Bir sıkıntı veya karışıklıktan dolayı alerjik dengesi bozulun­ca kendisinde bir alerji gelişecektir.

Alerjiler psikosomatik midir (akıl ile beden arasındaki ilişki) ?
Üzüntü, korku, kızgınlık ve şiddetli heyecan gibi duygular alerjik bir krizi zamanından önce meydana getirebilir. Bazı alerjilerin, hasta psikiyatrik yardım görünce ortadan kaybolduğu gerçektir. Ancak, bu alerjinin fizik temelini sarsmaz. Çünkü alerjik meyil ruhî durum ne kadar düzelmiş olursa olsun, yine de kaybolmamaktadır. Alerjik çocukların anne ve babaları daima çocukların güven­lerini yenilemeli ve sükûnetlerini muhafaza etmelidirler.

Sinirlilik alerjiye neden olabilir mi ?
Hayır. Ancak ikisi arasında kesin bir ilişki vardır.

Alerji ne ölçüde yaygındır ?
Nüfusun en az % 30′unda bir tür alerji mevcuttur. Meselâ, Amerika’daki kronik hastalıklar arasında alerji üçüncü sırada yer al­maktadır. Yalnız, mafsal ve kalp damarları hastalıkları alerjinin önünde gelmektedir.

Alerjik kişiler genellikle bir madde «alerjen»den fazlasına mı alerjik olurlar ?
Evet.

En genel alerji nedenleri hangileridir ?
Çiçek, ağaç ve ot tozları, bütün tozlar, gübre sporları, keskin koku­lar, hayvan kılları, tüyler ve çeşitli yemekler. Bunlardan başka ya­tıştırıcı ilâçlar, serumlar, antitoksinler, boyalar, parfümler, plâs­tikler, evlerde ye endüstrilerde kullanılan daha birçok kimyasal madde alerjiye neden olabilir. Böcek ve, haşerelerin ısırması veya sokması da alerjik haller meydana getirebilir.

Bir hasta alerjik olup olmadığını nasıl anlayabilir ve kendisini alerjik yapan maddeyi nasıl öğrenebilir ?
Doktoru, hayatı hakkında ayrıntılı bilgi alacak ve çalışma alanı ve evi çevresini kontrolden geçirecek, yaşama âdetlerini öğrenecek, ve boş zamanlarında nasıl vakit geçirdiğini tespit edecektir. Bütün bu faktörleri tespit ettikten sonra doktor laboratuar testlerine başvuracaktır. Birçok genel alerji yapan maddelerden (alerjen) özler alarak bunlarla hastada cilt testleri yapacaktır. Bu cilt testle­ri ile hastanın aşırı hassasiyeti tespit edilecektir. Bu gerçekten bir detektiflik işidir ve çok sabıra ihtiyaç göstermektedir.

Cilt testlerine her zaman güvenilebilinir mi ?
Ne yazık ki hayır. Bir insan kullanılan maddeye aslında alerjik de­ğilse bile olumlu tepki gösterebilir. Veya o maddeye alerjikse bile, olumsuz reaksiyon gösterebilir/Cilt testlerinin başarılı olabilmesi için bunları yapan doktorun alerji alanında tam bir bilgi ve tecrü­beye sahip olması gereklidir. Solukla içeriye çekilen ilâçlarla yapı­lan cilt testleri gıda maddeleriyle yapılanlardan daha güvenlidir.

Cilt testleri sancı yapar mı ?
İyi yapıldıkları zaman hayır. Test yapıldığı zaman hafif bir iğne ba­tığı hissi duyulursa da bu önemli bir sancı sayılamaz.

Alerji testlerinin yapılmasının dolaylı metodu nedir ?
Bu metotta alerjik hastadan alman kandan hazırlanan serum alerjik olmayan bir kişinin vücudunun çeşitli yerlerine enjekte edi­lir. Belli bir zaman aşımından sonra testler bu yerlerde yapılır. Bu metoda alerjik hastanın cildinin hastalıklı olduğu ve bu gibi test­lere uygun olmadığı zamanlar başvurulmaktadır.

Alerjik hastalar alerji ile ilgili olmayan hastalıklar için ilâç veya en­jeksiyon alırken özel dikkat göstermeleri gerekir mi ?
Evet. alerjik bir hastanın herhangi bir doktordan başka bir has­talık için ilâç reçetesi almadan önce doktora alerjik durumunu bil­dirmesi gereklidir.

Alerjiler nasıl tedavi edilir ?
Birinci ve en önemli adim teşhistir. Alerji uzmanı hastanın ayrın­tılı hayat hikâyesini öğrendikten sonra alerjinin neden ileri geldi­ğini tespite çalışacaktır. Uzman doktor hastanın devamlı olarak bir hatıra defteri tutmasını ve bunda gün içerisinde her yaptığını ve her yediğini kaydetmesini isteyebilir. Kendisini tecrübe perhiz­lerine tâbi tutabilir. Geniş ölçüde cilt testleri gerekli olabilir. Alerjinin nedenleri bulunduktan sonra bunlardan birçokları meyda­na çıkmış olabilir. Bu nedenleri önleme yolları hastaya anlatılır. Eğer alerji yapan maddeyi önlemenin pratik bir yolu yoksa o za­man doktor alerjik halleri yok etmek için gereken yatıştırıcı ilâçlan tavsiye eder. Uzman doktor muhtemelen hastaya enjeksiyon yolu ile allerj enden meselâ çiçek veya ot tozu devamlı surette arttırılan dozlar enjekte ettirecektir. Bu enjeksiyonlar sayesinde has­tanın alerjik maddeye karşı direnci artacak ve ileride alerjik belir­tiler eksilecek veya tamamen ortadan kalkacaktır.

Eğer alerjinin bir ev hayvanından ileri geldiği anlaşılırsa, hastanın bu sevdiği hayvandan ayrılması şart mıdır ?
Evet. Bir hastanın bu hayvana karşı hassasiyetini ortadan kaldır­mak hemen hemen imkânsızdır.

Bir hastanın alerjisinin bir yemekten ileri geldiği anlaşılırsa bu yemeği yemekten vazgeçmekle alerjisinden kurtulabilir mi ?
Bu çok zordur. Çünkü birçok yemeklerde bulunan madde karışım­larını tesbit etmek imkânsızdır. Fakat hasta alerjik olduğu ve ken­disi tarafından bilinen gıda maddelerinden kaçınmasını öğrenme­lidir.

Antihistaminik ilâçlar ne derece tesirlidir ?
Piyasada temin edilebilen birçok antihistaminik ilâçlar saman nez­lesi ve ürtikere karşı çok tesirlidir ve bu alerji ileri azaltmakta yar­dımcı olurlar. Ancak astımda pek yararlı olmamaktadırlar. Üstelik bu ilâçların astımlı hastalara verilmemesi gerekir. Bazen küçük ço­cuklarda astım hallerinde antihistaminik ilâçlar kullanılabilir.

Alerjik hallerde verilen ACTH, kortizon ve başka «steroit» hormon­lar ne derece yararlıdır ?
Bu gibi ilâçlar, astım dahil, bütün alerjik durumlarda belirtileri azaltmakta faydalı olmaktadırlar. Ancak, alerjik neden başka yol­la kaldırılmadığı takdirde, ilâçların verilmesi durdurulduğu zaman alerjik belirtiler yeniden kendilerini göstermeye başlarlar. Bu gi­bi ilâçlar çok kuvvetli olduklarından ve zararlı birçok yan tesirler meydana getirebileceklerinden doktorlar bunları, ancak acil vaka­larda ve en inatçı alerjik hallerde kullanmayı uygun bulmakta­dırlar.

Bir hastanın alerjik bir hastalıkta herhangi bir doktora mı veya bir alerji uzmanına mı başvurması yararlıdır ?
Mümkün olduğu kadar bir alerjik hastanın bu alanda ihtisası olan bir doktora başvurması lâzımdır. alerji o derece kompleks bir ihtisas haline gelmiştir ki, ancak yıllarca bu yolda araştırmalar yapmış ve tecrübeden geçmiş uzmanlar başarılı olarak alerjileri teda­vi edebilmektedirler.

Vitaminler bir alerjiyi ortadan kaldırabilir mi ?
Hayır.

Sinüs enfeksiyonları bir alerjiden mi ileri gelir ?
Hayır, Sinüs enfeksiyonları alerjiden ileri gelmezse de, alerjik hastalar böyle enfeksiyonlara çok meyillidirler. Tam tersine sinüs enfeksiyonu olarak nitelendirilen birçok durum burun ailevilerin­den başka bir şey değildir.

Akne veya sedef hastalığı «psoriasis» bir alerjiden mi ileri gelir ?
Hayır.

Mantar nedir ?
Mantar bitkisel maddelerde yetişir. Ev kadınları bu bitkinin ekme­ği bozduğunu ve elbiseleri küflendirdiğini bilirler. Yılın sıcak ay­larında kuvvet bulan bu mantarlar buğday, mısır, yulaf, ot, yap­rak ve toprakta gelişir. Bu mantarların tozları çiçek tozlarından daha mikroskobik küçüklüktedir ve havada çok sayıda bulunur­lar. Çiçek tozlarından sonra bu mantar tozlar çeşitli mevsimlerde kendisini gösteren solunum organlarındaki alerjilerin en büyük nedeni olurlar. Mantar alerjisinin süresi çok uzundur. Çünkü bu tozlar topraklar karla örtülü oldukları zamanlar dışında devamlı havada bulunabilirler.

Ev tozu nereden gelir ?
Ev tozu kaynakları yün halılar ve kilimler, kuş tüyü yastıklar, pa­muk dolu şilteler, yorgan ve battaniyeler, kalın perdeler ve döşe­me eşyadan ileri gelebilir. Ne kadar temizlik yapılırsa yapılsın ev tozu daima bu gibi eşyaların bulunduğu odalarda vardır.

Anahtar Kelimeler:
Alerji tedavisi,belirtisi,neler alerji yapar ,alerjinin nedenleri nelerdir,alerji nasıl tedavi edilir,alerjinin ilacıi, alerji için şifalı bitkiler,alerjinin bitkisel tedavisi,hangi besinler alerji yapar/yapmaz.

Hangi besin maddesinin alerjiye neden olduğu nasıl tespit edilir ?
Bir iki gün hiçbir besin maddesi almayarak ve bundan sonra ele alınacak bir perhiz sisteminde gıda maddelerini teker teker ilâve ederek. Dokunan besin maddesi tespit edildikten sonra hasta bu maddeyi, artık yemeklerinden eksik eder.

Besin alerjilerin tedavisi nasıl yapılır ?
a.Kendisine dokunan maddeyi bir daha yememekle,
b.Bir krizde, krizi hafifletmek için antihistaminik tedavi usulü ve­ya başka gerekli ilâçları kullanarak.

Bir besin maddesi alındıktan ne kadar zaman sonra alerjik tepki ken­disini gösterebilir ?
Alerjik belirtiler kendisini hemen veya birkaç dakika içerisinde gösterebilir. Bazen de birkaç saat sonra meydana çıkabilir. Bu ge­cikme süresi bazı hallerde yaklaidsdernegi.org/asi-nedir/”title=”aşı” >aşık otuz altı saate kadar uzayabi­lir.

Bir besin maddesi alerjik tepki göstermişse, bu maddenin her zaman alerji yapacağı anlamına gelir mi ?
Bu şart değildir. Bir hasta bu maddeye karşı dayanıklılık meyda­na getirebilir.

Bir hasta hassas olduğu bir besin maddesini bilerek hassasiyetini ölç­mek için yemeli midir ?
Bundan önce bu besin maddesi alındığı zaman tepki şiddetli olmuş­sa bu akıllıca bir hareket olmaz. Ancak hasta bu yolda bir deney yapacaksa bu besin maddesinden çok az bir miktar almalıdır.

Besin maddesi alerjisi ne derece yaygındır ?
Birçok kişi bazı besin maddelerine karşı alerji vardır. Fakat bun­ların çoğu bundan habersiz bulunmaktadır.

Besin alerjileri ölüme neden olabilir mi ?
Hayır.

Besin alerjileri karında cerrahî müdahale gerektirecek belirtilere se­bep olabilir mi ?
Evet. Çok kez bir hasta gerçekten besin alerjisinden rahatsız ol­duğu zamanlar, görünen belirtiler apandisit veya safra kesesi has­talığı teşhisleri konmasına sebep olur.

Bir insanın, bir ilâca alerjisi olup olmadığı önceden tespit edilebilir mi ?
Hayır.

Bir ilâca karşı alerji teşhisi nasıl konabilir ?
Hastanın özgeçmişini uzun uzadıya kontrolden geçirmekle.

İlâçtan ileri gelen alerjilerin belirtileri nelerdir ?
Bu alerji, burun zarı iltihabı, ürtiker, astım krizleri veya deride yaralarla kendisini gösterebilir.

İlâçtan gelen alerjiler tehlikeli olabilir mi ?
Evet. Aspirin gibi bir ilâca alerjik olan bir hasta tek bir aspirin tableti almak sonucu ölebilir.

İlâç alerjisi irsiyede bağlı mıdır ?
Hayır. Bu tip alerji bir hassasiyetten ileri gelmektedir.

İlâç alerjileri deride yapılan testlerle tespit edilebilir mi ?
Hayır.

İlâç alerjileri nasıl tedavi edilir ?
İlâç alerjilerinin tedavisinde en başarılı olan steroid ve antihistaminik ilâçlarıdır.

Böcek sokmalarına karşı hassas olan kimseler başka ne gibi tedbir­ler alabilirler ?
Bu gibiler dışarıda bulundukları.zamanlar yanlarında daima içe­risinde enjeksiyon için epinephrine, antihistemin tabletleri ve kan akıntısını durdurmak için kola veya bacağa sarılan sıkı bir sargı bulunan bir ilâç takım çantası bulundurmaları gereklidir. Bir sokma olayı meydana geldiği zaman bu ilâçlardan gerekenler der­hal kullanılmalı ve bir doktora başvurulmalıdır.

Böcek sokmalarına alerjik olanlar profilaktik yoldan tedaviye tâbi tutulabilirler mi ?
Evet. Bu gibiler böceklerin özleriyle teste tâbi tutulabilirler ve alı­nan sonuca göre gerekli özle hazırlanacak ilâçla (hyposensitize) tedavi edileceklerdir.

Fizikî alerjinin belirtileri nelerdir ?
Fizikî alerjinin iki tür tepkisi vardır: Temas tepkileri ve refleks tep. kileri. Temas tepkisi fizikî etken ile temasta ve yerde ileri gelir. Meselâ soğukla temas eden vücut kısımlarında meydana gelen kur­deşenler. Refleks tipi tepkiler vücudun temasla uzak kalan doku­larında gelişebilir: Meselâ sıcak veya soğuktan ileri gelebilecek astımatik bir kriz veya ürtiker. Tahriş edici bir maddeden dolayı ile­ri gelebilecek refleks tipi bir fizikî alerji o kadar şiddetli olabilir ki bu bayılma veya şuur kaybetme halleri meydana getirebilmek­te ve bazı hallerde denizde boğulmalara neden olmaktadır.

Fizikî allerj ilerin tedavileri hangileridir ?
Tedavi, bu tip alerjisi olan bir hastayı kısa sürelerle fakat uzun bir zaman için sıcağa, soğuğa veya başka tahriş edici bir hale maruz bırakmaktır. Hasta bu yolda tedaviyle hassas olduğu fizikî hale karşı bir derece tolerans göstermeye başlayabilir. Meselâ, hasta­nın durumuna göre yavaş yavaş soğutulan veya ısıtılan günlük banyolar hastanın soğuğa veya sıcağa karşı hassasiyetini ortadan kaldırabilir. Bazen de antihistaminik ilâçları hassasiyetin kaybol­ması için yararlı olabilir.